بتا کاروتن (β-Carotene) یک رنگدانه قرمز-نارنجی است که در گیاهان و میوه ها یافت میشود. این ترکیب پپش ساز ویتامین آ است.

بتا کاروتن ترکیبی آلی است که به عنوان ترکیپ ترپن‌دار طبقه بندی شده است.بتاکارتن را همچنین در برخی دارو ها از جمله قرص جوشان ( ویتامین ث ) برای ایجاد رنگ طبیعی استفاده می کنند.

بتا كاروتن يكي از پیش ساز های ويتامين A  است . به عنوان رنگ طبیعی زرد و نارنجی در صنایع غذایی استفاده می شود.در صنایع غذایی به دوشکل محلول در آب و محلول  در چربی مورد استفاده قرار می گیرد. بتاكاروتن خواص آنتي اكسيداني قوي دارد، كه از توليد راديكال هاي آزاد (عامل سرطان) در بدن جلوگيري مي كند. این ماده به صورت طبیعی در سبزیجات ، زردآلو ، گوجه فرنگی  وهویج وجود دارد.

کاربرد بتاکاروتن در صنایع غذایی

-          به عنوان رنگ در آب میوه ها و نوشیدنیها بتاکاروتن از نوع محلول در آب استفاده می شود.

-          ایجاد رنگ زرد در ماکارونی

-          بهبود رنگ در فراورده های لبنی به صورت محلول در چربی

-          بهبود رنگ و آنتی اکسیدان در صنایع روغن و مارگارین

-          ایجاد رنگ در فراورده های شیرینی و شکلات

رنگ بتاکاروتن جزو خانواده کاروتنوئید ها یرنگ از  رنگ طبیعی خوراکی  محسوب می شوند که رنگ زرد متمایل به نارنجی را تشکیل می دهد که از زرد این طیف می تواند شروع شده و بااضافه کردن مقدار مصرف آن متمایل به قرمز شود ولی در صورتیکه به اندازه در محصولات از رنگ بتاکاروتن استفاده شود رنگ نارنجی را در مصولات غذایی ایجاد می کند

رنگ بتاکاروتن از نوعی میکروآلگ تولید می شود و تحت شرایط خاص آلگ مقدار زیادی کاروتنوئید تولید می کند و می تواند حدود ۱۰ درصد از کل وزن خود بتاکاروتن نیز تولید کند

از منابع  اصلی بتاکاروتن انواع هویچ و برگ های سبز می باشد ، برگ های سبز در کشورهای حاره مانند هند و برزیل یافت می شود که به نسبت سبزی های تجاری مقدار بیشتری بتاکاروتن را موجود دارند.در کنیا نیز سبزی های لیفی به همین صورت  یافت شده است

هویچ نیز یکی از منابع بسیار مهم این ماده می باشد ، در بین کشورهای مختلف انواع گوناگون آن یافت می شود که از نظر میزان بتاکاروتن موجود با هم متفاوت می باشند و در برزیل بیشترین را طبق تحقیقات یافت کرده اند . سیب زمینی نیز یکی دیگر از مواد حاوی بتاکاروتن می باشد

پرتقال که در کشورهای مختلف دنیا انواع گوناگون آن یافت می شود یکی دیگر از میوه های دارای بتاکاورتن است که به نسبت نوع آن مقدار آن در این میوه فرق دارد

در کشورهای حاره ای میوه ای بنام سالک بیشترین را در بین میوه ها از این ماده دارد

 

بتاکاروتن از آلگ طی فر آیند مانند غلیظ کردن ، استخراج ، تیمار آنزیمی ، صابونی کردن و کریستالیزاسیون جزء به جزء و پخش کردن در روغن خالص می شود

بتاکاروتن به دو صورت محلول در آب که با رنگ بتاکاروتن ۱۰ % و محلول در چربی که با رنگ رنگ بتاکاروتن ۳۰ % دسته بندی می شوند

کاربرد این رنگ طبیعی در محصولاتی مانند آب میوه ها ، نوشابه ها ، شیرینی جات  ، بستنی ها ، لبنیات ، ماکارونی ، مارگارین ، فرآورده های نانوایی  استفاده می گردد

از مزایای این رنگ خوراکی طبیعی می توان مقاومت خوب در برابر نور ، حرارت و PH  اشاره کرد

مقدار بالای ایزومرهای در سبزی های سبز قبل از فرآیند احتمال برای توانایی کلروفیل در سبزی ها می باشند که بعنوان سازنده بتاکاروتن از ایزومریزاسیون در اثر نور عمل می شود