وظيفه اصلي خميردندان كمك به پاكيزگي سطوح قابل دسترس دندانها مي باشد. مسواك زدن با يك خميردندان مناسب علاوه بر افزايش آراستگي ظاهري شخص از طريق پاكيزگي دندانها، از ميزان پوسيدگي دندانها و بوي ناخوشايند دهان كاسته و حفظ سلامت لثه ها را موجب مي گردد. يك خميردندان مناسب بايستي علاوه بر تسهيل در فرايند زدودن جرم سخت شده و پلاك دندان بدون آسيب رساندن به مينا يا عاج از خاصيت تميز كنندگي مناسبي برخوردار بوده، داراي خواص ضد پوسيدگي و طعمي مطبوع باشد.

ساختار دندان:بخش اعظم دندان از ماده اي بنام عاج (Substantia Eburnea) ساخته شده است.سختي اين ماده بر اساس مقياس Moh بين ۵ تا ۶ بوده و يا به عبارت ديگر بين سختي آپاتيت و فلدسپات ‌مي باشد. پيرامون عاج توسط مينا (Dental Enamel) و ساروج Cementum)) احاطه شده است. ميزان سختي مينا در مقياس  Moh برابر ۷ يعني معادل سختي كوارتز است. بخشي از دندان كه توسط مينا احاطه شده است تاج(Crown)  و آن بخش كه توسط ساروج احاطه شده است ريشه (Root) نام دارد. محل اتصال تاج و ريشه، طوق دندان (Neck) است كه به شكل خطي كه به آن خط لثه (linea gingivalis) مي‌گويند، به نظر مي‌آيد. ديگر بخش‌هاي دندان در داخل حفره يا آلوئول قرار دارد و ديده نمي‌شود. در مركز حفره مجموعه عروق و اعصاب دندان قرار دارد كه به آن مغز دندان (Dental pulp) مي‌گويند.

مكانيزم پوسيدگي دندان:

پوسيدگي دندان بيماري ناشي از تخريب و انهدام بافت سخت دندان از طريق کاني زدايي مي باشدوهنگامي صورت مي‌گيرد كه كليه عوامل زير فراهم باشند:

۱٫ خصوصيت جسماني ميزبان (دندان‌ها و بزاق)

۲٫  باكتري‌ها

۳٫ مواد غذايي و قندي

باكتري‌هاي موجود در سطح دندان، موجب تخمير كربوهيدرات‌ها و تبديل آن‌ها به اسيد مي‌شوند. اين اسيدها به نوبه خود سبب تخريب و انحلال مينا و متعاقباً انحلال املاح كلسيم عاج دندان مي‌گردند. ميكروب‌ها در محل خود مستقر شده و به توليد اسيد ادامه مي‌دهند و اين امر pH سطح دندان را به طور دائم در حدود ۵/۴ نگه مي‌دارد. در pH  كمتر از ۵/۵ به نحو چشمگيري بر قابليت انحلال نمك‌هاي كلسيم كه مينا و عاج دندان را تشكيل مي‌دهند، افزوده مي‌شود و اين امر خطر پوسيدگي را به شدت افزايش مي‌دهد. ميناي دندان از بلورهاي ريز هيدروكسي آپاتيت به فرمول Ca10(PO4)6(OH)2تشكيل شده است. اين بلورها در PH خنثي نامحلولند اما در PH اسيدي قابليت انحلال بسرعت بالا رفته و به كلسيم و فسفات تجزيه شده و سرانجام لحظه‌اي فرا خواهد رسيد كه لايه سطحي مينا تحمل بارهاي وارده را نداشته باشد و در اينحال مينا فرو خواهد ريخت و حفره‌اي در دندان پديد خواهد آمد.

جرم دندان:

جرم ياTartar معمولا به رسوبات معدني تشكيل‌شده بر روي دندان‌ها اطلاق مي‌گردد و فرمول آن [Ca3(PO4)2.2H2O)] است. امروزه اين رسوبات را به نام Calculus مي‌شناسند. فرضيه‌هاي زيادي در مورد تشكيل جرم وجود دارد۰ سطح متخلخل جرم توسط لايه نازکي از پلاک پوشيده مي شود که مي تواند سبب ايجاد حساسيت گردد۰بطور کلي جرم رسوبي از فسفاتهاي کلسيم مي باشد و لثه را تحريک کرده، به تشکيل کيسه اي  بين دندان و لثه كه در آن خرده‌هاي غذا و باكتري‌ها ساكن شده‌اند، كمك مي‌كند.