آب ژاول :

سفیدکننده ( bleach ) یک ترکیب شیمیایی است که از طریق فرآیند اکسیداسیون خاصیت رنگ بری و عفونت زدایی دارد. رایج ترین ماده ای که از به عنوان سفید کننده می شود آب ژاول است ماده ای اصلی و موثر در آب ژاول هیپو کلریت سدیم (Nacl  ) است . هیپو کلریت سدیم ترکیب بسیار قوی است که درصد خیلی کمی از آن ۵ درصد را در آب حل می کنند وبا نام های مختلف و به عنوان سفید کننده به بازار عرضه می شد بنابراین سفید مننده ها و آب ژاول همان محلول ۵ درصد هیپو کلریت سدیم هستند . وایتکس یا همان آب ژاول یک قلیایی قوی می باشد بطوری که PH  نوع ۵ درصد آن بوده بنابراین اکسید کننده خورنده است . آب ژاول خاصیت ضد عفونی کننده دارد زیرا یک سفید کننده کلردار است افزودن مقدار کمی پربورات به آن قدرت سفید کنندگی آن را افزایش می دهد . البته باید توجه داشت که محلول هیپو کلریت سدیم ، ناپایدار است ودر مجاورت نور و گرما ، یون ocl  تجزیه شده و اکسیژن آزاد می کند ودر نتیجه از شدت عمل آن را در ظروف مات و نیز دور از گرما نگهداری کرد . همچنین بهتر است زودتر مصرف شوند زیرا در اثر ماندن به ساده گی تجزیه شود .

Naocl ——  Nacl + O2

روش های رنگ بری و گند زدایی وایتکس :

۱-    مکانسیم گندزدایی : ترکیب آب و هیپو کلریت سدیم ایجاد اسید هیپو کلرس ( HCLO ) می کند که این اسید به اسید هیدرو کلرویک و اکسیژن تجزیه می گردد . اکسیژن یک اکسید کننده قوی بوده و خاصیت گند زدایی دارد .

۲-    مکانیسم رنگ بری : بخشی از مولکول موادی که می خواهیم از آن رنگ بری شود موسوم به کروموفر که مسئول رنگ مولکول است توسط هیپو کلریت سدیم تجزیه گردیده و قابلیت جذب نور نامرئی را از دست می دهد.

روشهای تهیه آب ژاول :

۱ – واکنش سود سوز آور با گاز کلر : متداول ترین روش برای تهیه هیپو کلریت سدیم عبارت است از عبور کلر از درون محلول قلیایی سدیم هیدروکسید . در نتیجه ی آن ف کلر به طور همزمان هم اکسید ( به فرم ocl ) و هم احیا ( به فرم cl ) می گردد .

فرمول واکنش به شرح زیر است :

Cl2 + 2NaOH —- Nacl + H2o

۲ – الکترولیز محلول Nacl : با الکترولیز محلول غلیظ Nacl  می توان هیپو کلریت سدیم را تهیه کرد .

۳ – واکنش سدیم بی کربنات با هیپو کلریت کلسیم :

Na2CO3 + Ca( ocl )2 ——- 2Naocl +CaCO3

کاربرد های آب ژاول :

عمدتا به عنوان ضد عفونی کننده ، سفید کننده و لکه بر از آن استفاده می شود . محلول هیپو کلریت تمام میکروبها اعم از قارچ ، ویروس ، و باکتری را نابود می کند از این رو به عنوان ماده دفع کننده پودر لبنیات ، مخازن آب ، دفع فاضلاب ها و برای اهداف خانگی از قبیل ضد عفونی کردن وان حمام ، لباسها ، آشپزخانه و . . . مناسب است و نیز از آ ن در ضد عفونی کردن آزمایشگاهایی که در معرض ویروس هپاتیت هستند ( مثل همودیالیز ) و اماکن تهیه و توزیع مواد غذایی استفاده می شود . در طول جنگ جهانی اول ، در معالجه زخم ها به عنوان محلول ضد عفونی کننده و التیام بخش مورد استفاده قرار گرفته بود . آب ژاول برای پاک کردن لکه های کپک ، خون ، تنباکو ، قهوه ، آب میوه ،و بسیاری دیگر از لکه ها مناسب است . به عنوان سفید کننده برای پنبه ، کتان ، ابریشم مصنوعی ، خمیر کاغذ و مرکبات مفید است .

خطرات مصرف وایتکس :

سفید کننده یک ترکیب بسیار خورنده و اکسید کننده است از این رو می توان به پوست ، چشم ها و مجاری تنفسی آسیب برساند در پوست می تواند ایجاد قرمزی ، درد و سوزش کند و با تحریک مخاط تنفسی ایجاد قرمزی ، و سوزش کند و با تحریک مخاط تنفسی ایجاد سرفه و گلو درد کند . برای رقیق کردن وایتکس باید از آب سرد استفاده کرد چرا که آب داغ اجزای فعال کننده را تجزیه کرده تولید گاز سمی کند .

اختلاط سفید کننده با :

آمونیاک : تولید کاز سمی کلر آمین ، نیتروژن و تری کلرید نیتروژن –  قابل انفجار

متانول : تولید متیل هیپو کلریت –  قابل انفجار

شوینده های حاوی اسید : تولید گاز کلر –  ایجاد مسمومیت

هیدروژن پراکساید –  تولید گاز اکسیژن